Ophrys massiliensis
Taxonomie :
Familie: Orchidaceae
Groep: Bijenorchissen (Ophrys), in nauwe relatie tot Ophrys aranifera
Beschreven: 1999, van populaties in de Calanques bij Marseille. Calanques National Park (elisajeanluc.frflorealpes.com.)
De juiste benaming is Ophrys massiliensis of formeler Ophrys aranifera subsp. massiliensis (zoals beschreven door Viglione & Véla in 1999) (florealpes.comelisajeanluc.fr. )Deze subspecies wordt ook kortweg aangeduid als Ophrys de Marseille (florealpes.com.)
Uiterlijk en kenmerken :
Hoogte: ca. 15–25 cm
Bladeren: basaal rozet, groen, lancetvormig
Bloem: 6,5–10 mm in diameter
Labelle (lip): vaak baksteenrood aan de basis, met een complexe, vaak witomrande vlek in het midden
Gibbositeiten (bulten): sterk ontwikkeld, sterk behaard
Beharing: dicht, vooral op het labelle
De vroege bloei, complexe labelle, duidelijke gibbositeiten en specifieke kleurpatronen maken het onderscheid ten opzichte van andere Ophrys-soorten mogelijk, mits nauwkeurige observatie (florealpes.comelisajeanluc.fr.)
Kleurpatroon: contrasterend donkerbruin tot roodbruin, met lichtere en witomrande patronen
Bloeitijd :
Zeer vroeg: januari tot maart — vaak één van de eerste bloeiende Ophrys-soorten in het jaar
Voorkomen :
Groeit voornamelijk in kalkrijke gebieden langs de Middellandse Zeekust, met een verspreiding van de Hérault tot Ligurië, en uitbreiding tot delen van Occitanie, Ardèche en Aveyron (elisajeanluc.frflorealpes.com)
Verspreiding & Habitat :
Gebied: vooral langs de mediterrane kust, van de Hérault via Marseille tot Ligurië; ook in delen van Occitanie, Ardèche, en Aveyron
Habitat: kalkrijke, open, zonnige standplaatsen — droge graslanden, open struikgewas. kalkrijke bodems—typisch de mediterrane kuststreek (elisajeanluc.frflorealpes.com.)
Bescherming :
Niet sterk bedreigd (Least Concern in Frankrijk -Franse rode lijst), maar wel wettelijk beschermd en opgenomen in CITES .
Kwetsbaar door habitatverlies en vroegtijdige pluk
Ondanks dat wordt de soort beschermd onder nationale en communautaire regelgeving zoals CITES florealpes.com
Bijzonderheden :
Bestuiving gebeurt door mannelijke solitaire bijen, gelokt door geurstoffen die het vrouwtje imiteren
Moeilijk te onderscheiden van sommige andere vroege Ophrys-soorten; determinatie vergt oog voor labellevorm, kleur, gibbositeiten en bloeitijd
Samengevat :
Ophrys massiliensis (subsp. aranifera massiliensis) is een kleine terrestrische orchidee, vroegbloeiende in de winter (januari–maart), die vooral voorkomt op mediterrane kalkgronden rond Marseille en verder westwaarts naar Occitanie. Ze wordt gekenmerkt door haar baksteenkleurige, berandende labelle, sterke gibbositeiten en behaardheid. Hoewel niet ernstig bedreigd, geniet ze toch bescherming onder relevante regelgeving.
Tekst : Patrick Mannens, video : Patrick Mannens, foto’s : Patrick Mannens, Frans Thijs, Tillie Cerneels, Luc Segers,
Met dank aan de vele fotografen die ons beeldmateriaal bezorgden van deze soort.
Volgende maand :
Cephalanthera longifolia
Alle foto’s zijn welkom. Stuur ze naar secretariaat@semo.vlaanderen.
Alvast bedankt.
