Afbeelding 1 Een overzicht van de verschillende Causses
Bron: https://causses-et-cevennes.fr/causses
Inleiding
Van het jubileum weekend “Aveyron 2026” heb ik gebruik gemaakt om voor en na de excursies de Causse Méjean te verkennen. Dit gebied maakt deel uit van les Grands-Causses / Cevennes en ligt ingebed tussen diepe valleien van de Tarn, de Jonte en de Tarnon.
Het is een uitgestrekte en verlaten streek waarin bomen in de minderheid zijn. Het geeft soms zelfs een desolate indruk waarbij je het gevoel krijgt dat je je ergens middenin de steppe van Mongolië of de Hongaarse poesta bevindt. Die eigenschap is ook doorslaggevend gebleken om juist hier een deel van het terrein in te zetten als kweekgrond voor het Mongoolse Przewalskipaard, dat een bedreigde diersoort is en een neef van het gedomesticeerde paard..
Afbeelding 2 ligging van de Causse Méjean
Beschrijving
In dit gebied kom je slechts hier een daar kleine dorpjes tegen of boerderijen. Sommige gronden worden ingezet als akkerland en hier en daar zijn er ook percelen die bebost zijn. De grootste oppervlakte is echter in gebruik als weidegrond die extensief wordt begraasd door paarden en schapen. Sommige delen zijn afgeschermd en bestemd als natuurgebied. Hier krijgt de buks of palmboompje Buxus sempervirens kans om te groeien. Aan de randen van het gebied waar de rivieren Tarn en Jonte diep zijn ingesneden in het landschap, vind je meer bosrijke gebieden die erg interessant omdat ze andere soorten herbergen dan de centrale Causse zelf.
Afbeeldingen 3 – 4 uitzichten van op de Causse Méjean
Afbeelding 5 en 6 landschappen van de Causse de Méjean
De voortdurende erosie heeft hier en daar ook gezorgd voor steile rotswanden. Verder gaat het om terreinen met weinig vorming van bodem en waar de kalksteen brokken dicht bij de oppervlakte liggen.
Die bodems zijn dus rijk aan mineralen zoals kalk en magnesium maar arm aan stikstof en fosfor. En in die omstandigheden voelen planten zoals orchideeën zich thuis….
Afbeelding 7 Hier en daar tref je ook verlaten dorpjes aan
Afbeelding 8 de slangenarend Circaetus gallicus
De vogels
Afbeelding 9 Provencaalse grasmus Curruca undata
Afbeelding 10 steenuil Athene noctua
Je zou het misschien niet zeggen, maar op deze verlaten vlakten vind je heel wat vogels terug. Vale gier Gyps fulvus, lammergier Gypaetus barbatus, slangenarend Circaetus gallicus, Alpenkraai Phyrrocorax phyrrocorax en raaf Corvus corax zijn de grotere vogels die je hier vaak kan observeren. Bij de zangvogels zag en hoorde ik dagelijks duinpieper Anthus campestris, tapuit Oenanthe oenanthe, roodborsttapuit Saxicola torquata, rode patrijs Alectoris rufa, steenuil Athene noctua, koekoek Cuculus canorus, hop Upupa epops, grauwe gors Emberiza calandra, ortolaan Emberiza hortulana, veldleeuwerik Alauda arvensis en boomleeuwerik Lulla arborea.
Verborgen in de doornstruiken en buxus zongen nachtegaal Luscinia megarhynchos, provencaalse grasmus Curruca undata en westelijke Orpheusgrasmus Curruca hortensis. Ook had ik enkele waarnemingen van grauwe klauwier Lanius collurio, klapekster Lanius excubitor, nachtzwaluw Caprimulgus europaeus, grauwe kiekendief Cirrus pyrargus en griel Burhinus oedicnemus
Afbeelding 11 duinpieper Anthus campestris
Afbeelding 12 lammergier Gypaetus barbatus
Afbeelding 13 vale gier Gyps fulvus
Afbeelding 14 Przewalski paarden Equus fera subsp. przewalskii
Afbeelding 15 voorjaarsadonis Adonis vernalis is een ijstijdrelict
De orchideeën
Je vindt hier overal orchideeën, maar ze staan niet overal in grote getale. Het loont de moeite om die kalkgraslanden te doorzoeken die dit jaar nog niet zijn begraasd en die bezaaid zijn met kalkstenen.
Planten zoals soldaatje Orchis militaris, purperorchis Orchis purpurea, mannetjesorchis Orchis mascula en vlierorchis Dactylorhiza sambucina vallen goed op, in tegenstelling tot de kleiner blijvende spiegelorchissen Ophrys of aangebrande orchis Neotinea ustulata.
Een aantal plekken zijn bijzonder goed vertegenwoordigd zoals de omgeving van le Roc des Hourtous (tevens een goede plaats om gieren te fotograferen op ooghoogte), de weg tussen Meyrueis – la Parade en Carnac en de omgeving van le Chaos de Nîmes-le-Vieux.
Deze plekken vertegenwoordigen vele biotopen (stenige kalkgraslanden, kalkgrasland met buxus, stenige kalkgraslanden met verspreide naaldbomen, kalkhellingen met gemengd bos, ravijnbos) waardoor je tot 30 verschillende taxa kan zien.
Afbeelding 16 Soldaatje Orchis militaris
Ik zag de volgende taxa:
Vrouwenschoentje Cypripedium calceolus
Hondskruid Anacamptis pyramidalis
Harlekijn Anacamptis morio
Aapjesorchis Orchis simia
Mannetjesorchis Orchis mascula
Poppenorchis Orchis anthropophorum
Aangebrande orchis Neotinea ustulata
Vogelnestje Neottia nidus-avis
Grote keverorchis Neottia ovata
Wit bosvogeltje Cephalanthera longifolia
Bleek bosvogeltje Cephalanthera damasonium
Paarse aspergeorchis Limodorum abortivum
Vlierorchis Dactylorhiza sambucina
Bosorchis Dactylorhiza fuchsii
Bokkenorchis Himantoglossum hircinum
Grote muggenorchis Gymnadenia conopsea
Bergnachtorchis Platanthera chlorantha
Losbloemige nachtorchis Platanthera bifolia subsp. latiflora
Dennenorchis Goodyera repens
Wespenorchis Epipactis spec.
Sniporchis Ophrys scolopax
Ophrys (sphegodes subsp.) passionis
Aymonin’s vliegenorchis Ophrys aymoninii
Vliegenorchis Ophrys insectifera
Ophrys virescens
Hybriden:
Orchis militaris × O. purpurea = Orchis ×purpurea
Orchis militaris × O. simia = Orchis × beyrichii
Orchis purpurea × O. simia = Orchis × angusticruris
Afbeelding 17 Vlierorchis Dactylorhiza sambucina
Afbeelding 18 Sniporchis Ophrys scolopax
Afbeelding 19 Ophrys sphegodes subsp. passionis
Afbeelding 20 Ophrys aymoninii
Afbeelding 21 Platanthera chlorantha en Neotinea ustulata
Afbeelding 22 Orchis mascula en Orchis ×hybrida
Afbeelding 23 Cypripedium calceolus
Afbeelding 24 de nabijgelegen valleien van Jonte en Tarn zijn beslist de moeite waard om te bezoeken
De Causse Méjean heeft nog heel wat andere troeven: de grot van Aven Armand, de Caussenarde-boerderij en de kaasmakerij van Hyelzas, Le Villaret Przewalskipaarden, Nîmes le Vieux, de bogen van Saint Pierre, het uitzichtpunt van Roc des Hourtous over de Gorges du Tarn, talloze dolmen en menhirs langs de paden, het Kruis van Buffre en van Saint Pierre des Tripiers.
Ik vond de desolaatheid heel mooi. Ik was hier alleen en kon mijn tijd invullen zoals ik dat wou: een uur blijven zitten aan de rand van het territorium van een Provençaalse grasmus om ze bezig te zien en te fotograferen, ook de acrobatische toeren van de slangenarend waren mooi om lang naar te kijken om te zien hoe deze arend grote hagedissen ving. En aan het uitzichtpunt vlak bij de Roc des Hourtous heb ik uren in het zonnetje gezeten om over de vallei van de Tarn te turen om gieren te bespieden.
Afbeelding 25 de gele vorm van de vlierorchis Dactylorhiza sambucina is het algemeenst en stond mooi in bloei. De rode vorm was zeldzamer en bloeit vroeger zodat het hier zoeken was naar verse exemplaren.
Walter Van den Bussche
